Wako watano, kutoka Kamerun, Nigeria na Ufaransa, wanaoishi utume wa Kispiritani katika Jimbo la Oran, kaskazini-magharibi mwa Algeria. Padre Jean-Marc Bertrand, C.S.Sp., anatuletea habari za uwepo wa kimya lakini hai katika nchi ya Kiislamu: ukarimu, elimu, kuwasindikiza wanafunzi na wafungwa, na mazungumzo ya maisha na Waislamu.
Waspiritani watano katika Jimbo la Oran
Sisi ni Waspiritani watano nchini Algeria, katika Jimbo la Oran, kaskazini-magharibi mwa nchi, mojawapo ya majimbo manne ya Algeria.
Cyrille Hervé Akamba, mwanashirika kutoka Kamerun aliyefika mwanzoni mwa mwaka 2026, na Henry Chimezie Osuji, mwanashirika kutoka Nigeria aliyefika Algeria miaka kumi iliyopita: hawa ndio wanashirika wawili waliokuja baada ya kumaliza malezi yao ya awali. Kisha wanashirika watatu Wafaransa: Michel Crestin, aliyefika miaka kumi na moja iliyopita baada ya miaka ya utume Morisi, Madagaska na Ufaransa; Jean-Marc Bertrand, aliye Algeria kwa miaka kumi na minne (baada ya Bahari ya Hindi na Réunion); na mkongwe wetu, Raymond Gonnet, aliyefika Algeria katikati ya miaka ya 1960. Tunamsubiri mwanashirika kutoka Ireland, lakini kupata viza ya Algeria ni vigumu sana… Hata hivyo tuna matumaini!
Raymond Gonnet, kutoka Mascara hadi Béni Abbès
Ndiyo, Raymond Gonnet (miaka 83) ni mzee wetu na “mlezi” wetu! Mwaka uliopita, siku mbili za mikutano na sherehe ziliadhimisha miaka thelathini ya kituo alichokianzisha katika mji wa Mascara (Jimbo la Oran). Baada ya kuanza katika kazi ya elimu ya Misserghin, karibu na Oran, baada ya zaidi ya miaka kumi ya kufanya kazi na vyama vya kuhudumia watoto waliotelekezwa na wenye ulemavu huko Oran, na baada ya muda mfupi Sidi Bel Abbès, ilikuwa huko Mascara, mwanzoni mwa miaka ya 1990, wakati nchi ilipokuwa ikizama katika ugaidi, ambapo Raymond alifungua, mahali palipokuwa tayari na kanisa dogo, maktaba na kituo cha shughuli za mafunzo kwa wanawake, kilichoitwa “Espoir” (Tumaini)! Oktoba iliyopita, vyombo vya habari vya Algeria vilisifu miaka yake thelathini ya huduma kwa ajili ya kukutana kwa Wakristo na Waislamu kupitia maisha ya kila siku, msaada kwa maskini, shughuli za kituo, na mahusiano ya kidugu na majirani na wazee wenye hekima wa Kiislamu…
Lakini, mbali na kupumzika juu ya mafanikio yake, Raymond, baada ya kutafakari binafsi na kijumuiya, alijitolea miaka miwili iliyopita kuondoka Mascara na kwenda mbali kusini mwa Algeria, umbali wa kilomita elfu moja, kuchukua nafasi ya Mabruda watatu wa Foucauld waliokuwa wazee na wamechoka, katika kijiji cha Béni Abbès. Ni pale ambapo Charles de Foucauld aliishi na kujenga kanisa dogo ambalo bado lipo. Kwa Raymond, kuitikia wito huu kulimaanisha kukubali “kufanya yote kuwa mapya”, kwenda mahali ambapo Kanisa linapata shida kupata wafanyakazi kwa ajili ya utume.
Utume wa Raymond unategemea kuwapokea watalii wengi sana, kulingana na miezi na misimu ya likizo: Waalgeria wa ndani, Waalgeria wanaoishi ng’ambo, watalii wa kigeni na mahujaji Wakristo. Wakija kama familia au kwa mabasi ya utalii, wanapokelewa na Raymond ambaye, pamoja na watawa wengine wawili wasio Waspiritani, huzungumza na kusikiliza… na wakati mwingine mtalii hugeuka kuwa mtafuta Mungu, na wakati mwingine hujaji Mkristo. Kwa maana inawezekana kuja huko kwa ajili ya mafungo!
Sidi Bel Abbès: parokia ya wanafunzi kutoka Kusini mwa Sahara
Wanashirika wengine wanne wako Sidi Bel Abbès ambayo, kama miji mingine mingi ya Algeria, ina chuo kikuu kilichoendelea vizuri: takriban wanafunzi 25,000 (karibu asilimia 10 ya wakazi!), wakiwemo takriban wanafunzi 220 wa kigeni kutoka Kusini mwa Sahara. Ni miongoni mwa wanafunzi hawa, ambao wanazidi kutoka nchi zinazozungumza Kiingereza, ndipo walipo waparokia “wetu”: takriban thelathini mwaka huu, wengi wao kutoka Zimbabwe, Uganda, Burundi, DRC n.k. Wachache ni Wakatoliki, lakini wengi wa Wakristo hawa wanatoka katika Makanisa mbalimbali ya Kiprotestanti au ya Kiinjili, na wote hukutana katika parokia yetu ya Kikatoliki. Pamoja nao, tunaishi uekumene.
Mwanashirika wetu kutoka Nigeria, Padre Henry Chimezie Osuji, ni paroko wa parokia yetu ya Sidi Bel Abbès na pia ni mhusika wa utume kwa wanafunzi katika Jimbo la Oran. Utume huu unaonekana kwetu kuwa muhimu: kwa upande mmoja kwa sababu ya sura yake ya kiekumene, na kwa upande mwingine kwa kazi ya kuwasindikiza kikristo vijana hawa wenye umri wa miaka 20 hadi 26, walio mbali na nyumbani, katika mazingira ya Algeria yaliyo tofauti sana na yale ya nchi zao. Kwa mfano, wanashangaa kuona kwamba hapa familia mchanganyiko za Waislamu na Wakristo karibu hazipo kabisa. Wakati mwingine hawajisikii kupokelewa vizuri na wakazi, lakini, kuliko usumbufu huo, urafiki unajengeka — na hilo ni jambo jema! Mbali na sala na Misa ya kila wiki Ijumaa mchana (hapa ni mwisho wa wiki), mikusanyiko ya kijimbo hupangwa kwa ajili yao katika mwaka na hasa wakati wa kiangazi. Mwanashirika wetu Henry ni mshiriki hai sana.
Kituo kilicho wazi kwa watoto, vijana na wanawake
Bruda Michel Crestin, aliyefika Algeria akiwa na miaka 62 (baada ya Morisi, Madagaska na Ufaransa), anajitoa kwa nguvu kwa maisha ya kituo chetu, hasa kwa kufundisha Kifaransa kwa watu wazima na kuleta uzoefu wake wa elimu na michezo katika shughuli zetu za burudani na watoto. Kwa maana, licha ya kuandaa vipindi vya masomo ya ziada, hasa kusaidia kujifunza Kifaransa na Kiingereza, tunajaribu pia kutoa shughuli nyingine za kielimu na za kuchezea kwa watoto. Michel, mwanamichezo hodari, anaendelea na safari zake za baiskeli na kukimbia umbali mrefu: njia nyingine ya kukutana na watu wa Sidi Bel Abbès.
Tunaendelea pia kuandaa “mikahawa ya fasihi” na “vikundi vya mijadala” kwa Kiingereza na Kifaransa kwa watu wazima, hasa vijana (wanafunzi wa vyuo, walio katika mafunzo au kazini). Henry anasimamia “English Club”, Michel mkahawa wa fasihi wa Kifaransa: mikutano ya kuvutia inayowawezesha Waalgeria kukutana katika maeneo haya ya uwazi wa kitamaduni yanayothaminiwa. Kutoa maeneo ya uwazi wa kitamaduni ni mojawapo ya motisha zetu za kuandaa shughuli fulani katika nchi hii inayozihitaji sana!
Jean-Marc Bertrand anasimamia “kituo cha maktaba”: kuandaa vipindi vya masomo ya ziada kwa watoto, kozi kwa watu wazima na baadhi ya shughuli za kitamaduni. Yeye mwenyewe pia hufundisha baadhi ya masomo ya ziada ya Kifaransa. Kwa kazi hii, walimu sita vijana Waalgeria Waislamu wa mjini wanashirikiana nasi, na tunajitahidi kuishi mahusiano ya kukamilishana katika kazi hii ya kufundisha, huku tukikuza kuishi pamoja kidugu.
Tuko pamoja na masista wawili Wasalesiani (Josita, kutoka India, na Bernadette, kutoka Madagaska), ambao tunashiriki nao sala mbili za kila siku, na wanaosimamia na kuandaa shughuli za wanawake. Kwa kushirikiana na walimu wa mafunzo Waalgeria Waislamu wa mjini, wanaandaa mafunzo (ushonaji na mengineyo) na pia huwapokea wanawake kwa nyakati za kusikilizwa.
Padre Cyrille Hervé Akamba, aliyejiunga nasi mwanzoni mwa mwaka 2026, ameanza hivi karibuni huko Algiers, kilomita 500 mashariki mwa Sidi Bel Abbès, kozi ya miezi tisa ya kujifunza Kiarabu cha mazungumzo cha Algeria. Miezi michache aliyokwisha kukaa Algeria imemwezesha kuanza kufahamu maisha ya nchi na ya Kanisa: hali za kipekee sana zinazohitaji marekebisho mengi na “kujiondoa” katika mazoea; lakini hiyo ni sehemu ya maisha yetu kama wamisionari!
Kanisa la wahamiaji, wanafunzi na wafungwa
Wahudumu wa kudumu wa Kanisa hapa karibu wote ni watawa wa kiume na wa kike, mapadre na waliowekwa wakfu kutoka nje, wanaotoka mabara ya Ulaya, Afrika na Asia. Na Wakristo wengi ni wanafunzi kutoka Kusini mwa Sahara. “Wahamiaji” (ambao wengi wao ni Wakristo) wanazidi kupungua, kwa upande mmoja kutokana na hali duni ya maisha, lakini pia kwa sababu ya ukosefu wa usalama unaoongezeka ambao wakati mwingine wanakuwa waathirika wake. Bila shaka, mipango na hali za maisha za “wahamiaji” hawa kutoka nchi za Kusini mwa Sahara ni za vurugu, mara nyingi zikiwa na alama za ukatili, unyonyaji, vifo jangwani au katika Bahari ya Mediterania, lakini zikiongozwa na matumaini ya maisha bora kwao wenyewe na ya kusaidia familia zao nyumbani…
Serikali ya Algeria inaturuhusu kuwatembelea wafungwa Wakristo. Hii inatuwezesha kuwasindikiza baadhi ya “wahamiaji” waliofungwa, katika mazingira ambapo wanapaswa kuwa jasiri na wavumilivu, na ziara zetu pia zinathibitisha utambulisho wao wa Kikristo: njia nyingine ya kuishi ushuhuda imara. Mahusiano yetu na wafanyakazi wa magereza ni mazuri.
Mazungumzo kati ya Waislamu na Wakristo, kiini cha utume wetu
Tuna pia mikutano maalum kwa ajili ya mazungumzo kati ya Waislamu na Wakristo. Ni nyakati za kubadilishana mambo ya kiroho ambapo tunasikilizana: tukijifunza kutoka kwa kila mmoja, tukiheshimiana na kupokea utajiri wa kiroho wa kila mmoja. Katika mikutano hii hatuko wengi, na haifanyiki kila siku! Lakini hili pia ndilo msingi wa motisha yetu ya utume hapa Algeria. Katika ulimwengu ambapo tofauti za kidini wakati mwingine ni chanzo cha migawanyiko, utengano, migogoro na matumizi mabaya, mambo haya madogo tunayoyaishi ni ishara ndogo kwamba mantiki nyingine inawezekana.
Uwepo wetu wa kujichanganya katika nchi hii yenye mapokeo ya Kiislamu ni, kwa hiyo, uwepo hai. Shughuli mbalimbali tunazoandaa zinalenga kuwahudumia wakazi Waislamu wa Algeria, hasa wale wanaopata shida kupata nafasi yao (wanawake, maskini, n.k.), kuhudumia elimu na uwazi kwa utofauti wa kitamaduni. Hili linachangia, kwa unyenyekevu mkubwa, katika maendeleo fungamani ya binadamu. Tunajaribu kuwapa watu nafasi za uhuru na kuaminiana. “Kazi” hizi pia ni “njia”, “vyombo” vya kuwa na mahusiano na wakazi, na hivyo zinawezesha kukutana. Nchini Algeria, Kanisa ni Kanisa la kukutana na la huduma.
Tuna pia jukumu la ushuhuda kama waumini na watu wa sala (sala ya watawa wa kiume na wa kike). Kwa hiyo tunaona maisha yetu ya kitawa ya kijumuiya kuwa muhimu kabisa (ahadi, ishara na chemchemi) kwetu na kwa utume wetu. Tunashiriki pia katika kuwasindikiza wanafunzi Wakristo, wafungwa Wakristo na jumuiya za Kikristo katika utofauti wa sehemu zao na katika uekumene.
Njia yetu ya kuishi mazungumzo ya kidini kati ya Waislamu na Wakristo inafanyika hasa kupitia mazungumzo ya maisha, kupitia ushirikiano kati yetu na Waalgeria Waislamu, katika kazi za pamoja na maisha ya vyama; lakini pia kupitia mahusiano ya karibu na Waislamu ambao kwao kukutana, kufahamiana, mazungumzo na heshima vinapaswa kukuzwa, ili kuhuisha udugu wa kibinadamu unaohitajika na ulimwengu wetu, na hivyo kuwathibitisha kuwa wamekosea wale wanaotumia dini kama chanzo cha upinzani.
Chungwa la clementine, uvumbuzi wa Kispiritani
Tumalizie mtazamo huu wa Waspiritani nchini Algeria kwa jambo la kilimo: kama Waspiritani, tusisite kujivunia kuwa chanzo cha tunda la “clementine”, lililozalishwa mwanzoni mwa karne ya 20 na Bruda Clément katika kazi ya elimu na mafunzo ya Misserghin, kilomita 20 kutoka Oran, mahali ambapo Raymond Gonnet alianza utume wake wa Kispiritani pamoja na wanashirika wengine katika miaka ya 1960 (kituo ambacho Waspiritani hawapo tena tangu kitaifishwe mwaka 1975–1976).
Mtazamo juu ya Algeria ya leo
Mambo mengine ya maisha nchini Algeria: kutangazwa kwa miradi mikubwa ya “kuinua” nchi ambayo, tangu mwaka 2002, kwa ujumla inaishi kwa utulivu na usalama kwa raia wake. Hata kama si kila kitu ni rahisi, hili ni jambo muhimu kusisitiza.
Kwa jadi Algeria ina shughuli kubwa za kilimo: uzalishaji wa ngano, zeituni, miti ya matunda na kilimo cha bustani, pamoja na utengenezaji wa mashine za kilimo. Kusini mwa nchi, kutokana na teknolojia mpya zinazowezesha kuvuta maji kutoka chini ya ardhi ya jangwa, mashamba makubwa na maeneo ya ufugaji tayari yanafanya kazi, kwa lengo la kujitosheleza kwa chakula.
Viwanda pia vinaitwa kupata nguvu mpya, kwa mfano katika vifaa vya nyumbani vya umeme, kwa matumaini ya kuweza kuuza zaidi nje ya nchi.
Mitaa mingi mipya inachipuka ili kukidhi mahitaji makubwa sana ya makazi katika jamii ambayo bado ina vijana wengi. Mahitaji ya maji (katika nchi hii yenye ukame kiasi), gesi na umeme ni makubwa mno; kwa hiyo si ajabu kwamba Algeria inazidi kujenga mitambo ya kuondoa chumvi katika maji ya bahari, na kwamba makampuni yanayotengeneza mabomba na njia nyingine za kusafirisha aina zote za nishati yanastawi. Maeneo ya nishati ya jua yanaongezeka. Kati ya miji, barabara ni nzuri na, kwa faida ya kuwa nchi kubwa inayozalisha gesi na mafuta, bei ya mafuta ya magari inabaki chini kiasi. Uingizaji wa magari mapya umezuiwa na ni mdogo sana: kwa miaka mitatu sasa, karibu magari mapya pekee yanayoonekana ni ya FIAT.
Kutokana na kutaifisha uchimbaji wa vyanzo vyake vya nishati baada ya uhuru, hasa gesi na mafuta, Algeria inasimamia yenyewe uzalishaji na uuzaji nje, kwa mwelekeo wa sasa unaoipendelea Italia, ambayo inachukua kidogo nafasi ya Ufaransa. Pamoja na nishati ya jua, uzalishaji wa haidrojeni “ya kijani” unatangazwa kuwa bidhaa ya baadaye yenye faida ya kuuzwa Italia, Austria na Ujerumani. Uchimbaji wa chuma na fosfeti pia ni rasilimali muhimu kwa mauzo ya nje. Mhimili wa Algeria–Nigeria (reli, bomba la gesi) unabaki kuwa mradi unaohimizwa na wenye matumaini.
Hatua mpya kwa uwepo wa Kispiritani
Rasmi, katika ngazi ya Shirika, “kikundi” chetu kimekuwa “jumuiya”: kwa hiyo sisi si tena “mzunguko” (circumscription) wenye mkuu mkuu, bali ni jumuiya (katika maeneo mawili), iliyo moja kwa moja zaidi chini ya wajibu wa Mkuu wa Shirika huko Roma, Padre Alain Mayama, na Baraza lake, na hasa chini ya mhusika wetu, Padre Marc Botzung.
Padre Jean-Marc Bertrand, C.S.Sp.
Jumuiya ya Kispiritani ya Algeria, Sidi Bel Abbès
Acha maoni