Mungu si mshindani wa mwanadamu; anaweza kumfanya «Kaisari» kuwa chombo cha ukombozi
Isaya 45:1, 4-6a; Zaburi 96; 1 Wathesalonike 1:1-5b; Mathayo 22:15-21.
Ndugu zangu wapendwa,
1. Masomo ya liturujia ya Ekaristi ya Dominika hii yanatupa fundisho la kina kuhusu wito wetu wa Kikristo duniani, hasa kuhusu uhusiano wetu na maisha ya kisiasa, kiuchumi na kijamii.
2. Katika Injili, fundisho hili linajitokeza katika makabiliano kati ya Yesu na kundi la wapinzani. Mafarisayo walikuwa wakitafuta kumnasa Yesu kwa maneno yake. Kwa ajili hiyo, wanamtumia ujumbe wa wanafunzi wao pamoja na Maherodi. Hawa wa mwisho walikuwa Wayahudi waliounga mkono ukoo wa Herode Mkuu. Kwa kuwa Yesu alikuwa Mgalilaya, alikuwa chini ya mamlaka ya Herode Antipa. Kwa kuwatuma Maherodi, Mafarisayo walitumaini kwamba kosa dogo kabisa la kisiasa la Yesu lingemfikia Herode, ambaye angechukua hatua zinazostahili kwa Warumi waliomweka madarakani.
3. Ujumbe wa Mafarisayo kwa Yesu unaanza kwa kumweleza alivyo: «Mwalimu, tunajua ya kuwa wewe u mtu wa kweli, na njia ya Mungu waifundisha kwa kweli, wala hujali cheo cha mtu, kwa maana hutazami sura za watu.» Ni jambo lenye maana kubwa kuona wapinzani wako wakitambua sifa zako za kimaadili na za kiroho. Wanachosema kuhusu Yesu ni kweli, lakini wanaokisema ndio walio waongo.
Wanachosema ni kweli, kama Injili zote zinavyoshuhudia. Kwa mfano, Farisayo Nikodemo anasema: «Rabi, tunajua ya kuwa wewe u mwalimu, umetoka kwa Mungu; kwa maana hakuna mtu awezaye kuzifanya ishara hizi uzifanyazo wewe, isipokuwa Mungu yu pamoja naye» (Yn 3:2). Kwamba Yesu haathiriwi na mtu yeyote, hata mfalme, kunathibitishwa pale anapothubutu kumwita Herode mbweha mbele ya Mafarisayo: «Nendeni mkamwambie yule mbweha, Tazama, natoa pepo na kuponya wagonjwa leo na kesho, na siku ya tatu nakamilika» (Lk 13:32). Kwa hiyo Mafarisayo wanasema kweli.
Hata hivyo, wao ni waongo, kwa sababu mwenendo wao kwa Yesu haulingani na wanachosema juu yake. Ikiwa wanadai kwamba Yesu daima ni mkweli na kwamba anafundisha njia ya kweli ya Mungu, kwa nini basi hawaupokei ujumbe wake na kumfuata? Wanajihukumu wenyewe kwa maneno yao. Ndiyo sababu Bwana, akijua uovu wao, anawaita wanafiki.
4. Swali la mtego wanalomuuliza Yesu ni kama ni halali au la kulipa kodi kwa Kaisari. Hii ilikuwa kodi ya kila mwaka iliyotozwa kwa watu wazima tangu umri wa miaka 12 au 14 hadi 65. Ilikuwa imeanzishwa mwaka 6 Baada ya Kristo, wakati Uyahudi ulipofanywa jimbo la Kirumi. Wayahudi wengi hawakuipenda kodi hii, ambayo ilikuwa ukumbusho mchungu wa ukoloni. Mafarisayo walikuwa wameupanga mkakati wao kwa ujanja. Kwa kweli, kama Yesu angejibu ndiyo, ingekuwa rahisi kwao kumwonyesha kama mtu asiye mzalendo, anayehimiza kujisalimisha kwa Roma. Lakini wengi wa waliomfuata Yesu walitumaini kwamba angeikomboa Israeli (taz. Lk 24:21). Na kama Yesu angejibu hapana, angeweza kushtakiwa kwa urahisi kwa kuchochea uasi dhidi ya Roma.
5. Kristo anatambua vyema kila kitu kilicho hatarini katika swali hili; ni jaribu la kweli. Ndiyo maana anasema: «Mbona mnanijaribu?» Kitenzi anachotumia ndicho kilekile kinachotumika katika simulizi la kujaribiwa kwa Yesu jangwani baada ya ubatizo wake (Mt 4:1nk). Kwa namna fulani, Mafarisayo wanacheza nafasi ya Shetani, mjaribu, dhidi ya Yesu.
Yesu, mshindi wa majaribu ya Shetani, atalishinda pia jaribu hili. Kwa namna gani? Anawaomba wampe sarafu ya fedha ya kifalme, kwa sababu kodi ya mwaka ililipwa kwa sarafu hiyo tu. Yesu alifanya utume wake wa hadhara wakati wa utawala wa Tiberio. Wakati huo, sarafu ilikuwa na maandishi haya: «Tiberius Caesar Divi Augusti Filius Augustus Pontifex Maximus» («Tiberio Kaisari, mwana wa Augusto wa kimungu, Augusto, kuhani mkuu»). Kwa Wayahudi wacha Mungu, maneno haya yalikuwa ya kufuru. Yesu, akilijua hilo, na kwa kuwa kodi ilipaswa kulipwa kwa sarafu hiyo, anawaambia waliomuuliza: «Mlipeni Kaisari yaliyo ya Kaisari, na Mungu yaliyo ya Mungu».
Mlipeni Kaisari yaliyo ya Kaisari: kwa kulipa kodi kwa mfalme, mnapata nafasi ya kumrudishia sarafu hii yenye sanamu yake na maneno mnayoyaona kuwa ya kufuru. Kwa njia ya ishara, tunaweza kusema kwamba ni tendo ambalo kwalo mtu anachagua uhuru wake kwa kujiondolea, japo kwa muda, kile kinachokumbusha ukoloni. Ujumbe unashangaa: «walistaajabu», anasema Mtakatifu Mathayo (22:22). Na, kama Shetani katika simulizi la majaribu, wanamwacha Yesu.
6. Bwana Yesu anasema pia kwamba tumpe Mungu yaliyo ya Mungu. Je, hii inamaanisha kwamba Kanisa lisijihusishe na mambo ya ulimwengu huu, kwa kisingizio kwamba ni mambo ya Kaisari? Baadhi ya wanasiasa wana maoni hayo. Kwao, Kanisa linapaswa kuridhika na kuhubiri kuhusu sakramenti saba na kuwaachia wahusika wa kisiasa na kiuchumi masuala yanayohusu mpangilio wa mji wa duniani. Mwanasiasa mmoja maarufu wa Kiafrika, ambaye sasa ni marehemu, alipenda kunukuu kifungu hiki cha Injili ili kuwakumbusha maaskofu na mapadre wa nchi yake kwamba hawapaswi kujiingiza katika mambo ya kisiasa ya nchi, akisisitiza kwamba Kristo alikuwa wazi kabisa: «Mlipeni Kaisari yaliyo ya Kaisari, na Mungu yaliyo ya Mungu». Je, tufuate mtazamo huu?
7. Twende sasa kwenye somo la kwanza. Isaya anatuletea kisa cha mfalme mpagani, Koreshi wa Uajemi, ambaye, katika kutumia mamlaka yake ya kidunia, anakuwa chombo cha Mungu cha ukombozi kwa ajili ya watu wake. Hapa tuna unabii unaomhusu mtawala wa kigeni ambaye kazi yake ya ukombozi inaakisi ile ya Mungu. Kwa hiyo Mungu si mshindani wa mwanadamu. Mungu anaweza kumfanya «Kaisari» kuwa chombo cha ukombozi. Kaisari anaweza kuwa chombo hicho kwa kumpa Mungu yaliyo ya Mungu. Kwa mtazamo huu, utume wetu kama Wakristo, hasa wale wanaoshika nyadhifa za kisiasa, ni kutenda kulingana na Mungu anayeukomboa na kuuokoa ubinadamu kutoka katika kila hali ya ukandamizaji.
8. Katika somo la pili, Mtakatifu Paulo, akiwaandikia Wathesalonike, anataja kazi ya imani yao, taabu ya upendo wao na saburi ya tumaini lao. Namna tunavyotekeleza majukumu yetu ya kisiasa, kiuchumi au kijamii inaweza pia kuwa kwetu fursa ya kutoa sababu ya tumaini lililo ndani yetu, au alama ya imani hai na ya upendo unaojitoa sadaka kwa ajili ya wengine.
9. Kwa hiyo, ingawa ni lazima kutofautisha vyema kati ya yaliyo ya Kaisari na yaliyo ya Mungu, Yesu hatuombi tumpinganishe Kaisari na Mungu. Ila tu, Kaisari anapojifanya kuwa Mungu, mfuasi wa Kristo ana wajibu wa kumkumbusha kwamba «imetupasa kumtii Mungu kuliko wanadamu» (Mdo 5:29). Lakini anapotenda kwa ajili ya manufaa ya wote, katika mtazamo wa Ufalme wa Mungu, tunapaswa kumtii na kufanya kazi pamoja naye.
Tuwaombee viongozi wetu katika mji wa duniani ili wawe vyombo vya Mungu anayekomboa badala ya kuwa mfano wa Farao anayekandamiza. Nasi pia, kwa nguvu ya Roho Mtakatifu, tutende kulingana na utume wetu wa kuubadilisha ulimwengu huu kwa mujibu wa Ufalme wa Mungu. Amina.
Ilichapishwa kwanza kwenye SPIRITANS AFRICA AND ISLANDS kwenye Substack.