Dominika ya 27 ya Kipindi cha Kawaida, Mwaka A — 4 Oktoba 2026
Padre Ayeni Ayodele, C.S.Sp.
Isaya 5:1-7; Wafilipi 4:6-9; Mathayo 21:33-43.
Ndugu zangu wapendwa,
Tuuweke mfano wa leo katika mazingira yake sahihi. Mwanzo wa Mathayo 21 unatusaidia kufanya hivyo. Sura hii inaanza na safari ya Yesu kuingia Yerusalemu (kuingia kwa shangwe akiwa amepanda punda). Hii ina maana kwamba Injili ya leo ni sehemu ya mafundisho ya Yesu kwa wanafunzi wake — na, hatimaye, kwa wanadamu wote — kuhusu safari ya imani na kile ambacho Yerusalemu inawakilisha katika safari hiyo.
Kwa hiyo, ili kuelewa mfano huu, tunahitaji kuzingatia Yesu anakokwenda (Yerusalemu), wanaoandamana naye (wanafunzi wake), anaowazungumzia (viongozi wa dini na wale waliokuwa wakiuza Hekaluni), na kinachotokea njiani (amepanda punda).
Yerusalemu, mji ambao Yesu anaelekea, unaweza kumaanisha mambo mengi. Ni Mji Mtakatifu, mahali pa Hekalu na kwa hiyo “nyumba ya sala”. Pia ni mji wa mikinzano: mahali patakatifu kwa Mungu lakini palipobanwa na mapambano ya kisiasa, kidini na kiuchumi — mamlaka ya kifalme ya Kirumi, uongozi wa kidini wa Kiyahudi, matarajio ya watu wa kawaida, na tangazo la Yesu la Ufalme — vyote vinakutana hapo.
Katika mfano wa leo, Yerusalemu inakuwa ishara ya mkinzano kati ya mapenzi ya Mungu na upinzani wa wanadamu dhidi ya mapenzi hayo. Mapambano ya Yesu si kwanza ya kijeshi au kisiasa (hapandi farasi kama ishara ya nguvu); ni ya kimaadili na kiroho (anapanda punda) — kuanzishwa kwa Ufalme wa Mungu kupitia kuongoka kwa moyo wa mwanadamu.
Walengwa wa moja kwa moja wa mfano wa Yesu ni wakuu wa makuhani na Mafarisayo (Mt 21:45), ingawa wanafunzi wake pia wapo katika simulizi pana. Kwa hiyo Yesu anafundisha katika ngazi mbili. Anawakabili viongozi wa dini walioshindwa katika majukumu yao, huku akiwafundisha wanafunzi wake aina ya uongozi na ufuasi unaotarajiwa kwao. Ukimya wa wanafunzi wenyewe unastahili kutafakariwa: wameandamana na Bwana wao hadi Yerusalemu ili kujifunza kutoka kwake kile ambacho uaminifu kwa Mungu unadai.
Basi, tuanze na wazo la “safari”. Yesu anaingia Yerusalemu, analitakasa Hekalu, anafundisha humo, na baadaye anatoka mjini kwenda kulala Bethania (Mt 21:17). Kwenda na kurudi kwake kati ya Bethania na Yerusalemu kunaleta tofauti muhimu. Yerusalemu inawakilisha kitovu cha mamlaka ya kidini na kisiasa, wakati Yesu mara kwa mara anajitambulisha na walio nje ya vitovu vya mamlaka vilivyoimarika.
Kwa hiyo, safari yake kuingia Yerusalemu na Hekaluni inaweza kueleweka kama Mungu akija kurudisha kilicho chake. Hili linaeleza umuhimu wa Yesu kuwafukuza wanunuzi na wauzaji Hekaluni kabla ya kufundisha humo: “Nyumba yangu itaitwa nyumba ya sala” (Mt 21:13). Hekalu ni la Mungu. Mamlaka ya kidini ipo kumtumikia Mungu na watu wake, si kujimilikisha shamba la mizabibu la Mungu.
Huu ndio msingi wa mfano wa wakulima waovu — Injili ya leo. Mungu ndiye mmiliki; shamba la mizabibu ni lake; wanadamu ni wapangaji na mawakili. Dhambi ya msingi ya wakulima ni kusahau tofauti hii. Wanaanza kujiendesha kana kwamba kile walichokabidhiwa tu ni mali yao kweli.
Na hiki si kishawishi chao peke yao. Ni chetu pia.
Mfano wa leo unatupitisha katika historia ya Israeli na hatimaye kwenye fumbo la Kristo mwenyewe: “Jiwe walilolikataa waashi, hilo limekuwa jiwe kuu la pembeni; neno hili limetoka kwa Bwana, nalo ni ajabu machoni petu” (Mt 21:42).
Mungu alikuwa na kusudi kwa shamba lake la mizabibu. Isaya alikwisha kuliimba shamba hilo katika somo letu la kwanza. Mungu alilipanda, akalilima, akalilinda, na akatarajia matunda mazuri. Hata hivyo, badala ya hukumu ya haki, aliona umwagaji damu; badala ya haki, alisikia kilio cha walioonewa (Isa 5:7).
Sasa Yesu anaichukua picha hiyo hiyo. Wakulima wanakabidhiwa shamba la mizabibu, lakini polepole wanaanza kujiendesha kama wamiliki. Wanawatenda vibaya watumishi waliotumwa na mwenye shamba na hatimaye wanamuua mwanawe, wakidhani: “Huyu ndiye mrithi; njoni, tumuue, tuutwae urithi wake” (Mt 21:38).
Hapa ndipo ilipo mojawapo ya hatari za kiroho za kina kabisa zinazofunuliwa na mfano huu: tunaweza kuzizoea sana zawadi za Mungu kiasi kwamba tunaanza kujiendesha kana kwamba Mungu mwenyewe hahitajiki:
Maisha yetu ni shamba la mizabibu la Mungu.
Familia yetu ni shamba la mizabibu la Mungu.
Kanisa ni shamba la mizabibu la Mungu.
Vipaji vyetu ni shamba la mizabibu la Mungu.
Nyadhifa na majukumu yetu ni shamba la mizabibu la Mungu.
Hata muda wetu ni shamba la mizabibu la Mungu.
Sisi ni wapangaji, si wamiliki.
Kila tunapotumia kile ambacho Mungu ametukabidhi bila kujiuliza ni matunda gani Mungu anatarajia kutoka kwake, tunarudia kosa la wakulima.
Mungu Anataka Matunda, Si Kuangamizwa kwa Wenye Dhambi!
Yesu anapouliza nini kinapaswa kuwapata wakulima waovu, jibu ni kali: mwenye shamba “atawaangamiza vibaya wale wabaya, na lile shamba la mizabibu atawapangisha wakulima wengine, watakaomlipa matunda kwa wakati wake” (Mt 21:41). Lakini Yesu anaelekeza macho mbali na kisasi na kuyaelekeza kwenye uzao: “Ufalme wa Mungu utaondolewa kwenu, nao watapewa taifa lingine lizaalo matunda yake” (Mt 21:43).
Msisitizo ni muhimu: Mungu anataka matunda. Kusudi la shamba la mizabibu si kuangamiza bali mavuno. Mungu anatuma mtumishi baada ya mtumishi kwa sababu anaendelea kutafuta matunda. Mwishowe, anamtuma Mwanawe. Hata mbele ya kukataliwa mara kwa mara, Mungu anaendelea kuwaita wanadamu warudi kwenye uaminifu. Hili ndilo tumaini lililomo katika mfano ambao vinginevyo unatisha.
Mungu hafurahii kuangamizwa kwa wenye dhambi; anawaita wenye dhambi waongoke. Ufalme wake hauwezi kuhodhiwa na taifa, kabila, mfumo wa kisiasa, tabaka la kijamii au kundi lolote la kidini. Ni wa Mungu, na wale wanaoupokea wanaitwa kuzaa matunda yake: haki, ukweli, huruma, utakatifu, amani na upendo. Utawala wa Mungu hausongi mbele kwa ushindi wa kijeshi au kiuchumi, bali kupitia mioyo iliyoongoka na maisha yaliyobadilishwa na neema.
Yerusalemu Iko Wapi Leo?
Katika Injili, Yerusalemu si mahali pa kijiografia tu. Kiroho, “Yerusalemu” huonekana popote ambapo mapenzi ya Mungu yanakutana na upinzani wa kibinadamu. Huonekana popote wenye nguvu wanapowasukuma wanyonge pembezoni; popote rushwa inapochukua nafasi ya haki; popote mamlaka ya kidini inapojitumikia yenyewe; popote utu wa binadamu unapotolewa kafara kwa ajili ya utajiri, ushawishi, itikadi au madaraka.
Na Kristo anaendelea kuingia katika Yerusalemu hizi. Anaingia kupitia wale wanaotetea utu wa binadamu. Anaingia kupitia wale wanaofanya kazi ya upatanisho. Anaingia kupitia wale wanaosema ukweli pale ambapo kunyamaza kungekuwa rahisi. Anaingia kupitia wanaume na wanawake wanaokataa kunufaika na dhuluma. Anaingia kupitia Wakristo wanaochagua uaminifu kwa Injili hata pale uaminifu huo unapokuwa na gharama.
Ndiyo maana safari ya Kikristo haiwezi kuwa ya starehe kila wakati. Safari ya Yesu kwenda Yerusalemu iliishia Msalabani. Watumishi katika mfano waliteseka kwa sababu walibeba kwa uaminifu ujumbe wa bwana wao. Manabii waliteseka kwa sababu walisema ukweli wa Mungu. Kwa hiyo, ufuasi wa Kikristo wakati mwingine unadai ujasiri wa kusimama dhidi ya dhuluma, hata pale kufanya hivyo kunapokuwa na gharama.
Hata hivyo, Wakristo hawapaswi kamwe kuwa kile wanachokipinga. Hatuwezi kupigana na chuki kwa chuki, vurugu kwa kisasi, au dhuluma kwa aina nyingine ya dhuluma. Ufalme tunaoutangaza lazima uonekane tayari katika njia tunazotumia kuutafuta:
Ukweli lazima utetewe kwa ukweli;
Haki lazima itafutwe kwa haki;
Amani lazima itafutwe kwa amani;
Na ndiyo hasa sababu tunahitaji neema.
Mtakatifu Paulo analeta ujumbe wa masomo ya leo katika maisha binafsi ya kila Mkristo — sala. Mapambano kwa ajili ya Ufalme wa Mungu hayafanyiki tu serikalini, katika taasisi au katika jamii. Yanafanyika kwanza ndani ya moyo wa mwanadamu. Paulo anatuambia: “Msijisumbue kwa neno lo lote; bali katika kila neno kwa kusali na kuomba pamoja na kushukuru, haja zenu na zijulikane na Mungu. Na amani ya Mungu, ipitayo akili zote, itawahifadhi mioyo yenu na nia zenu katika Kristo Yesu.” Kisha anatupa mpango wa maisha ya Kikristo:
“Mambo yo yote yaliyo ya kweli, yo yote yaliyo ya staha, yo yote yaliyo ya haki, yo yote yaliyo safi, yo yote yenye kupendeza, yo yote yenye sifa njema, ukiwapo wema wo wote, ikiwapo sifa nzuri yo yote, yatafakarini hayo” (Wafilipi 4:6-8).
Hapa Paulo analifanya kuwa la kibinafsi jukumu letu katika ujio wa Ufalme wa Mungu — wito wa kutenda. Ni rahisi kuwatambua wakulima waovu nje yetu. Tunaweza kuwanyooshea kidole wanasiasa wala rushwa, serikali dhalimu, viongozi wa dini wasiowajibika, wafanyabiashara wadanganyifu, makundi ya vurugu au mifumo ya kijamii isiyo ya haki. Lakini nini kinatokea pale shamba la mizabibu ni moyo wangu mwenyewe? Nini kinatokea pale Hekalu linalohitaji kutakaswa ni mimi?
Mtakatifu Paulo anatukumbusha kwamba miili yetu ni mahekalu ya Roho Mtakatifu. Kwa hiyo, mapambano kati ya Ufalme wa Mungu na upinzani dhidi ya Ufalme huo yanafanyika pia ndani yetu:
Kuna mawazo yanayopaswa kufukuzwa;
Kuna tabia zinazopaswa kubadilishwa;
Kuna vinyongo vinavyopaswa kuachiliwa;
Kuna mahusiano yanayopaswa kuponywa;
Kuna dhambi zinazopaswa kuungamwa;
Kuna kweli zinazopaswa kusemwa;
Kuna matendo ya haki yanayopaswa kutendwa;
Kuna sala zinazopaswa hatimaye kusaliwa.
Kwa hiyo, kabla ya kuuliza jinsi Mungu atakavyoutakasa ulimwengu, kila Mkristo anapaswa kuuliza: Ni nini kinachohitaji kutakaswa ndani yangu? Sala ya Baba Yetu inatufundisha tayari kusali: “Ufalme wako ufike; utakalo lifanyike duniani kama mbinguni.” Lakini kila tunaposema maneno hayo, tunamwomba Mungu aanze na sisi:
“Ufalme wako ufike” — katika mawazo yangu.
“Utakalo lifanyike” — katika maamuzi yangu.
“Ufalme wako ufike” — katika familia yangu.
“Utakalo lifanyike” — katika mahusiano yangu.
“Ufalme wako ufike” — katika parokia na jumuiya yangu.
“Utakalo lifanyike” — kupitia jinsi ninavyowatendea wengine.
Hivi ndivyo shamba la mizabibu la Mungu linavyoanza kuzaa matunda. Hakuna juhudi kuelekea utakatifu iliyo ndogo mno. Hakuna tendo la dhati la haki lisilo na maana. Hakuna ishara ya upatanisho inayopotea bure. Hakuna sala inayotolewa kwa imani isiyosikiwa.
Mungu bado anatafuta matunda katika shamba lake la mizabibu. Swali ni: Anapata tunda gani ndani yangu?
Zoezi kwa Wiki Hii
Sali “Baba Yetu” kila siku wiki hii. Kila unaposema, “Ufalme wako ufike, utakalo lifanyike duniani kama mbinguni,” simama kidogo na ujiulize:
Ninafanya nini — au ninashindwa kufanya nini — kinachozuia Ufalme wa Mungu kuonekana zaidi katika maisha yangu, familia yangu, Kanisa langu na jumuiya yangu? Kisha chagua tendo moja halisi wakati wa wiki ambalo kupitia kwake Ufalme wa Mungu unaweza kuonekana zaidi kupitia wewe.
Kumbuka: sisi ni wapangaji, si wamiliki; watumishi, si mabwana. Mungu ametukabidhi shamba lake la mizabibu, na bado anakuja kutafuta matunda yake.